ابرصدساله کیست؟

افرادی که به سن ۱۱۰ سالگی یا بیشتر می‌رسند، جمعیتی بسیار نادر را تشکیل می‌دهند و دانشمندان آن‌ها را اصطلاحاً «ابرصدساله» می‌نامند. این گروه در طول زندگی خود مقاومت قابل‌توجهی در برابر بیماری‌های کشنده ناشی از کهولت سن نشان می‌دهند و به‌ویژه در برابر انواع سرطان بسیار مقاوم هستند.

پژوهشگران به تازگی نتایج مطالعه جدیدی را در نشریه علمی Cell Reports منتشر کرده‌اند. این پژوهش نشان می‌دهد که ساختار و ویژگی‌های سیستم ایمنی این افراد، یکی از دلایل اصلی مهار بیماری‌ها در طول سالیان متمادی است.

تمایز سلول‌های لنفوسیت تی سیتوتوکسیک (CD4+ CTL)

در سیستم ایمنی پستانداران، سلول‌های تی کمکی (+CD4) معمولاً وظیفه هدایت، سیگنال‌دهی و هماهنگی سایر اجزای دفاعی را بر عهده دارند. این سلول‌ها معمولاً به‌صورت مستقیم وارد فاز تخریب سلول‌های هدف نمی‌شوند.

با این حال، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که خون افراد ابرصدساله حاوی مقادیر نامعمول و بالایی از یک زیرگروه نادر است. دانشمندان این گروه را سلول‌های لنفوسیت تی سیتوتوکسیک کمکی (CD4+ CTL) می‌نامند.

تجهیز سلول‌ها به پروتئین‌های تخریبی

این سلول‌ها طی یک فرایند تمایز و گذار ساختاری، نشانگرها و پروتئین‌های سطحی متداول خود را از دست می‌دهند. آن‌ها در مقابل، خود را به پروتئین‌های تخریبی نظیر پرفورین و گرانزیم‌ها مجهز می‌کنند تا قدرت دفاعی بالاتری داشته باشند.

وجود این ترکیبات بیوشیمیایی به سلول‌های ایمنی اجازه می‌دهد تا سلول‌های آسیب‌دیده یا سرطانی را به سرعت شناسایی کنند و سپس مستقیماً غشای این سلول‌های مخرب را تجزیه کرده و از بین ببرند.

گسترش کلونال و مقاومت در برابر فرسودگی ایمنی

دیدگاه رایج در فیزیولوژی بر این فرض استوار است که سیستم ایمنی با افزایش سن دچار زوال عملکردی می‌شود و پزشکان این پدیده را «فرسودگی یا پیری ایمنی» می‌نامند.

اما بررسی‌ها الگویی کاملا برعکس را در بدن ابرصدساله‌ها نشان داده‌اند و سلول‌های CD4+ CTL در این افراد در وضعیت فعالیت مداوم باقی می‌مانند.

فعالیت مداوم و تشکیل کلون‌های دفاعی

این سلول‌ها در پاسخ به آنتی‌ژن‌های مزمن و غیرطبیعی در بدن، به‌صورت مکرر تقسیم می‌شوند. آن‌ها پس از تقسیم، کلون‌ها یا همسانه‌های سلولی بزرگ و غالبی را تشکیل می‌دهند و این فرایند سازگاری دفاعی بدن را به خوبی حفظ می‌کند.

کاربرد یافته‌ها در ایمونوتراپی سرطان

محققان پروفایل و امضای ژنتیکی این کلون‌های توسعه‌یافته را با دقت بررسی کردند. آن‌ها دریافتند که این امضاها تطابق بسیار بالایی با ساختار ژنتیکی لنفوسیت‌های کشنده فعال دارند و این لنفوسیت‌های مشابه معمولاً در ریزمحیط تومورهای سرطانی فعالیت می‌کنند.

خنثی‌سازی تومورها در مراحل اولیه

هیچ‌یک از داوطلبان ابرصدساله در این مطالعه به تومورهای بدخیم بالینی مبتلا نبودند. این داده‌ها نشان می‌دهد که کلون‌های ایمنی توانسته‌اند توده‌های سلولی غیرعادی را در مراحل اولیه شناسایی و خنثی کنند و این مهار پیش از تبدیل‌شدن توده‌ها به بیماری بالینی رخ داده است.

پژوهشگران تلاش می‌کنند مسیرهای مولکولی فعال نگهدارنده این سلول‌ها را شناسایی کنند تا دلیل از کار نیفتادن آن‌ها را پس از دهه‌ها بیابند. این کار در طراحی روش‌های نوین ایمونوتراپی سرطان و تدوین رویکردهای مداخله‌ای برای بهبود پاسخ ایمنی در سنین بالا، اهمیت پژوهشی فراوانی دارد.