سنگ کلیه یکی از بیماری‌های رایج و دردناک دستگاه ادراری است که میلیون‌ها نفر در سراسر جهان با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. یکی از علل اصلی این بیماری، تجمع و کریستاله شدن مواد معدنی و نمک‌های موجود در غذا درون کلیه است. گاهی این بیماری علائمی ندارد و گاهی آنچنان درد شدیدی به سراغ بیمار می‌آید که به تلخ‌ترین تجربه‌ی او تبدیل می‌شود؛ دردی شبیه درد تیر خوردن. در این پست به بررسی علائم و راه‌های درمان سنگ کلیه پرداختیم.

سنگ کلیه چگونه تشکیل می‌شود؟

کلیه‌ها محل تصفیه خون هستند، اما گاهی این سیستم دچار مشکل می‌شود و از تعادل خارج می‌شود. رایج‌ترین عوامل آن که تقریبا همه با آن آشنا هستیم، کاهش میزان آب در بدن یا دهیدراته شدن است که به نوبه‌ی خود باعث بالا رفتن غلظت ترکیبات موجود در کلیه، تجمع و در نهایت کریستاله شدن آن‌ها می‌شود.

خیلی‌ها فکر می‌کنند همه سنگ‌های کلیه یکسان هستند، اما این‌طور نیست. این سنگ‌ها انواع مختلفی دارند و حتی روش درمان آن‌ها هم می‌تواند متفاوت باشد. بسته به نوع غذا و ترکیبات موجود در آن، سنگ‌ها نیز تغییر می‌کنند. رایج‌ترین نوع آن سنگ اگزالات کلسیم کلسیم است. انوع دیگر آن شامل سنگ‌های اوریک اسیدی، سیستئینی و استروویتی هستند. مصرف پروتئین زیاد یا بیماری نقرس باعث تشکیل سنگ‌های اوریک اسیدی می‌شود و سنگ‌های سیستئینی ریشه ژنتیکی دارند. همچنین عفونت ادراری مزمن باعث تشکیل سنگ‌های استروویتی در کلیه می‌شود.

تصویری نمایشی از بیمار در حال رنج کشیدن از سنگ کلیه

علائم سنگ کلیه

منتظر علائم سنگ کلیه نباشید، گاهی ممکن است سنگ کلیه هیچ علامتی نداشته باشد و با یک تصویربرداری اتفاقی متوجه آن شوید. درد آن معمولا زمانی آغاز می‌شود که سنگ شروع به حرکت کند و از کلیه به سمت حالب برود، که در آن صورت آرزو می‌کنید که ای کاش هرگز حرکت نمی‌کرد! درد آن وصف ناپذیر است و فقط کسانی که آن را تجربه کرده‌اند می‌توانند درک کنند. این درد گاهی با خون در ادرار، حالت تهوع، استفراغ و تب و لرز همراه است.

اگر سنگ آن‌قدر بزرگ باشد که حالب را مسدود کند و مانع تخلیه ادرار شود، باید فورا به پزشک مراجعه کنید. در غیر این صورت ممکن است به کلیه آسیب جدی برسد.

سنگ کلیه علائم مختلفی دارد، این درد اغلب ناگهانی، موج‌دار و طاقت‌فرسا است

تشخیص نخستین گام مؤثر درمان

اولین گام برای تشخیص سنگ کلیه استفاده از روش‌های مختلف تصویربرداری مانند سونوگرافی و یا سی‌تی‌اسکن بدون ماده حاجب است که به پزشک در انتخاب نوع درمان کمک می‌کند. همچنین با کمک آزمایش خون و ادرار می‌توان به بررسی عملکرد کلیه پی برد.

درمان سنگ کلیه؛ از صبر تا جراحی

بسته به اندازه و نوع سنگ، درمان‌های متفاوتی برای سنگ کلیه وجود دارد. معمولا اگر سنگ خیلی کوچک باشد (زیر 5 میلی‌متر) با نوشیدن مایعات و مصرف داروهای مسکن و درموارد داروهای شل کننده حالب جهت تسهیل عبور سنگ دفع می‌شود. 

اما در ارتباط با سنگ‌های بزرگ، نیاز به مداخلات تخصصی است. ساده‌ترین راه و کم‌تهاجمی‌ترین راه ممکن که بدون نیاز به جراحی انجام می‌شود، سنگ شنک برون‌بدنی (ESWL) است که با استفاده از امواج صوتی سنگ را خرد می‌کند. این روش صرفا برای سنگ‌های کوچک تا متوسط مناسب است (از 4 میلی‌متر تا 2 سانتی‌متر). 

در مواردی با سنگ بزرگتر، روش‌هایی مانند یورتروسکوپی (URS) با استفاده از لیزر در مواردی که سنگ در حالب گیر کرده یا به درمان‌های غیرجراحی پاسخ نمی‌دهد، روش‌هایی مانند یورتروسکوپی (URS) با استفاده از لیزر یا نفرولیتوتومی از راه پوست (PCNL) برای برداشتن مستقیم سنگ استفاده می‌شود. در این روش فرد بیهوش می‌شود و گاهی نیز به بستری نیز دارد.

جراحی سنگ کلیه در اتاق عمل

پیشگیری فراتر از درمان

این جمله‌ی تکراری پیشگیری بهتر از درمان است با این که کسل‌کننده به نظر می‌رسد، اما واقعا موثر است. نوشیدن فراوان مایعات (۲ تا ۳ لیتر در روز)، اصلاح رژیم غذایی مانند کاهش مصرف نمک، پروتئین‌های حیوانی و نوشیدنی‌های قندی می‌تواند بسیار موثر باشد. 

لازم به ذکر است که افراد دارای سابقه‌ی سنگ کلیه باید تحت نظر پزشک متخصص به طور مرتب آزمایش‌های لازم جهت جلوگیری از تشکیل مجدد سنگ را انجام دهند و در صورت نیاز و با تجویز پزشک داروهای مربوطه را مصرف کنند. 

خدمات تخصصی بیمارستان شفا در درمان سنگ کلیه

بیمارستان شفا به عنوان یکی از مراکز پیشرو در درمان تخصصی بیماری‌های کلیوی و مجاری ادراری، خدمات جامعی برای تشخیص، درمان و پیگیری بیماران مبتلا به سنگ کلیه ارائه می‌دهد. این بیمارستان دارای تجهیزات پیشرفته‌ای مانند دستگاه‌ مدرن سنگ‌شکن برون اندامی (ESWL) و سنگ‌ شکنی درون اندامی (TUL)، عمل جراحی PCNL، و لاپاراسکوپی، طیف کاملی از روش‌های جراحی و غیرجراحی را برای بیماران فراهم کرده است.

همچنین وجود تیمی متشکل از متخصصان اورولوژی مجرب در این مرکز، مراقبت تیم پزشکی، پرستاری و مشاوره تغذیه باعث شده تا فرآیند درمان سنگ کلیه به بهترین نحو انجام بگیرد. 

• پذیرش شبانه‌روزی
• پوشش کامل بیمه‌های پایه و تکمیلی
• مشاوره رایگان قبل از سنگ‌شکنی
• چک‌آپ سالانه برای بیماران با سابقه سنگ کلیه