ENT

گوش خارجی

گوش خارجی از لاله گوش و مجرای شنوایی خارجی تشکیل شده است .

لاله گوش : لاله گوش از غضروف ،‌بافت ارتجاعی و پوست ( بجز لبول که فاقد غضروف است ) ، تشکیل شده است . پوست لاله گوش نازکترین پوست بدن است . چون پوست گوش فاقد لایه چربی بوده و تنها دارای یک لایه عروقی است ، نسبت به پوست سایر نواحی بدن با احتمال بیشتری در معرض سرمازدگی قرار می گیرد . سه عضله به نامهای عضلات اوریکولار قدامی ، فوقانی و خلفی ، لاله گوش را به سر متصل می کنند . این عضلات از عصب فاسیال عصب می گیرند . در انسان این عضلات فاقد عملکرد حقیقی هستند.

لنفادنوپاتی پشت گوش در مبتلایان به اوتیت خارجی و یا عفونت سر ، ممکن است لاله گوش را به طرف جلو براند و نمای ماستوئیدیت حاد را تقلید نماید . از طرف دیگر لنفادنوپاتی جلوی گوش که در مبتلایان به اوتیت خارجی دیده می شود ممکن است با یک توده پاروتید اشتباه شود .

حس گوش از چهار عصل اوریکولار بزرگ ، اکسی پیتال کوچک ، شاخه اوریکولار عصب واگ و شاخه اوریکولوتمپورال عصب تری ژمینال تامین می شود . البته اعصاب جمجمه ای پنجم ، هفتم ، دهم و اعصاب سرویکال نیز در عصب گیری حس این ناحیه دخالت دارند . بنابراین بیماریها و آسیب های دهان، بینی ، گلو و گردن ممکن است موجب درد ارجاعی گوش شوند .

مجرای شنوایی خارجی : مجرای شنوایی خارجی به پرده صماخ ختم می شود . پرده صماخ حالت مایل دارد . بنابراین طول دیواره فوقانی این مجرا ۵ میلی متر کمتر از طول دیواره قدامی تحتانی آن است . از آنجایی که این مجرا خمیده است ، برای مشاهده بهتر پرده صماخ ، لاله گوش به طرف بالا کشیده می شو . نیمه خارجی مجرای گوش غضروفی و نیمه داخلی آن استخوانی است ، اما در شیرخواران کل مجرا غضروفی است . پوست ناحیه غضروفی مجرا ضخیم بوده ، حاوی موهای ظریف ، غدد سباسه و غدد تولید کننده سرومن است . در بالغین مجرای شنوایی خارجی درحدود ۲۴ میلیمتر طول دارد و قسمت استخوانی آن اندکی درازتر از بخش غضروفی آن است . در فاصله ۷ میلیمتری پرده صماخ ، قسمت استخوانی مجرا یک تنگی به نام ایسم دارد . درقسمت قدامی تحتانی ایسم ( بین ایسم و پرده صماخ ) حفره به نام شیار تمپانیک قرار دارد که محل تجمع مواد زادی ( به ویژه دراوتیت خارجی ) است .

در جلوی مجرای گوش ، مفصل تمپورومندیبولار قرار دارد . بسیاری از دردهای گوش بعلت بیماریهای این مفصل است . برای تشخیص این حالت باید مفصل فوق معاینه شود . بدین منظور از بیمار می خواهیم که دهانش را باز کند . سپس انگشت اشاره خود را بر روی هر کدام از مفاصل تمپورومندیبولار فشار داده و ازمریض می خواهیم تا دهانش را ببندد . اگر در این حالت هر کدام از مفاصل حساس باشد و از طرف دیگر پرده صماخ طبیعی باشد ، بیماری این مفصل مسئول درد گوش است . دیواره مجرای گوش درناحیه فوقانی خلفی در مجاورت نزدیک با آنتروم ماستویید است . بنابراین در ماستوییدیت حاد ، التهاب درپریوست موجب برجسته شدن این ناحیه از مجرای گوش می شود . از طرف دیگر در عفونت مزمن گوش میانی همراه با کلستاتوم ، این ناحیه ممکن است مورد تهاجم قرار گیرد و کلستاتوم در مجرای گوش دیده شود . مخاط قسمت استخوانی مجرای گوش بسیار ظریف است . بنابراین حتی تروماهای کوچک نیز میتوانند موجب هماتوم شوند .

پرده صماخ : پرده صماخ از دو لایه اپی تلیومی که لایه بیرونی سنگفرشی و لایه درونی مکعبی می باشد ،‌تشکیل شده است . بین این دو لایه ، یک لایه فیبرو قرار دارد که در قسمت بالا ناکامل بوده ، توسط لیگامانهای مالئولار قدامی و خلفی محدود می شود . قسمتی از پرده که حاوی لایه فیبرو است ، پارس تنسا و قسمت کوچک باقیمانده را که فاقد این لایه است . پارس فلاسیدا ( پرده شراپنل ) می نامند . پرده صماخ مانند دیافراگم بلندگو، به شکل مخروط است . این پرده به صورت مایل قرار دارد به گونه ای که قسمت بالایی آن به معاینه کننده نزدیکتر است . رشته های فیبروی پرده در محیط متراکم بوده ، یک حلقه فیبرو غضروفی به نام آنولوس تشکیل می دهند . آنولوس کامل نیست و درقسمت فوقانی بین رباط های مالئولار قدامی و خلفی ناقص است . این قسمت حلقه را بریدگی ریوینوس ( بریدگی تمپانیک ) می نامند . بخشی از پرده صماخ که این ناحیه را می پوشاند همان پارس فلاسیدا است .

اولین شاخص در معاینه پرده صماخ استخوان چکشی است . زواید کوتاه و بلند ( مانوبریوم ) این استخوان به درون پرده صماخ فرو رفته اند . زایده کوتاه همانند یک تکمه و به حالت برجسته در انتهای فوقانی مانوبریوم استخوان قرار دارد . این تکمه چین های مالئولار قدامی و خلفی در جهت رو به بالا و محیط امتداد می یابد . در بخش تحتامی مانوبریوم ، آمبو قرار دارد . از آنجا بازتاب نوری به طرف جلو و پایین کشیده شده است . گاهی در گوش های طبیعی زایده بلند استخوان سندانی از ورای بخش خلفی فوقانی پرده صماخ دیده می شود . معمولا“ استخوان سندانی به پرده صماخ متصل نیست . بنابراین تنها در مواردی که پرده صماخ شفاف تر از طبیعی است یا حداقل ضخیم نشده ، استخوان سندانی قابل مشاهده است . عصل کورداتمپانی از پشت قسمت خلفی- فوقانی پرده قابل مشاهده است . رنگ پرده غالبا“ خاکستری مرواریدی است .

 

جرم گوش

سرومن

سرومن یا واکس گوش توسط غددی در قسمت غضروفی مجرا تولید می شود . اعمال آن چرب کردن پوست  درون مجرا و به دام انداختن اجسام خارجی است . در شرایط طبیعی سرومن به مقادیر ناچیزی تولید می شود و درون مجرا خشک شده ، درخلال عمل جویدن یا تکلم از مجرا خارج می شود .

 

سرومن زیاد و سرومن تجمع یافته :

در بعضی از افراد فعالییت غدد سرومنی زیاد است و باعث تجمع واکس در مجرا می شود . در عده ای دیگر تجمع سرومن به علت پیچ خوردگی مجرا یا وجود تنگی در آن است و بالاخره در بعضی نیز به علت درماتوز ، کیفیت سرومن غیر طبیعی است . بدین صورت که خشک نشده ، نرم و حجیم باقی می ماند و باعث انسداد مجرا می شود . اگر انسداد کامل باشد بیمار دچار احساس پری گوش و کاهش شنوایی(گاهی ۳۰ تا ۴۰ دسی بل ) می شود . ممکن است سر گیجه و وزوز گوش وجود داشته باشد . اگر عفونت ثانویه رخ نداده باشد ،  غالبا“ درد وجود ندارد . در بسیاری از موارد ، بیمار در حین شنا یا دوش گرفتن دچار کاهش شنوایی ناگهانی در یک گوش می شود . علت این امر افزایش حجم واکس گوش در اثر جذب آب است . در بسیاری از موارد : گوش کاملا“ مسدود به نظر می رسد. ولی بیمار علامتی ندارد ، زیرا هنوز یک معبر کوچک وجود دارد و شنوایی بیمار طبیعی است .

درمان خارج ساختن واکس توسط شستشو یا قاشقکهای سرومن است . در حین شستشو اگر اطراف سرنگ فضایی برای خروج  آب وجود داشته باشد ، نباید از آسیب دیدن پرده صماخ نگران بود . می توان از آب لوله کشی شده شهری برای شستشوی مجرای گوش استفاده نمود. برای جلوگیری از تحریک وستیبول و ایجاد سرگیجه لازم است دمای آب متناسب با دمای بدن باشد . باید حین شستشو، لاله گوش را به طرف بالا و خلف کشید تا جریان آب به ربع فوقانی پرده صماخ برخورد کند . خارج ساختن سرومن توسط قاشقک نیاز به تجربه دارد . اپی تلیوم پوشاننده قسمت استخوانی مجرا در بعضی از افراد بسیار حساس است و ممکن است با یک اشاره دچارخونریزی شود . احتمال آسیب پرده صماخ کمتر است . استفاده از قاشقک باید در دید مستقیم از طریق اسپکولوم گوش باشد . در مواردی سرومن فشرده و خشک است و کندن آن توام با درد است . در این موارد بیمار باید برای ۲ تا ۳ روز از قطره های پراکسیدهیدروژن یا روغن معدنی استافده کند تا واکس نرم شود . سپس می توان به راحتی آن را با شستشو خارج نمود .

ناکافی بودن سرومن : کم بودن سرومن ناراحت کننده تر از زیاد بودن آن است . دراین حالت ممکن است خشکی ، خارش ، پوسته ریزی و خراشیدگی مجرا وجود داشته باشد . درمان این عارضه مشکل است . گاهی با استفاده از پمادهای گوش یا روغن معدنی شدت علایم کاهش می یابد . درمواردی این عارضه در ارتباط با بیماریهای پوستی نظیر درماتیت سبوره ای است .